W ubiegłym miesiącu odbyła się obrona doktoratu Marka Żółkiewskiego – archeologa, który swoją ścieżkę zawodową połączył z Poznańskim Parkiem Naukowo-Technologicznym. Wieloletnie doświadczenie zdobyte w Centrum Archeologicznym, działającym w strukturach Parku, pozwoliło mu zgromadzić wyczerpujący zasób wiedzy oraz kompetencji badawczych. To właśnie na tym solidnym fundamencie oparł swoją unikalną rozprawę doktorską, poświęconą usprawnieniu funkcjonowania firmy archeologicznej w warunkach codziennych wyzwań organizacyjnych i ekonomicznych.
Praca została pod opieką prof. dr hab. Andrzeja Michałowskiego oraz prof. UAM dr hab. Dominiki Narożnej, w murach Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.
Rozprawa udowadnia, że wdrożenia w humanistyce są możliwe, pod warunkiem, że potraktujemy ją jak obszar, który ma konkretnego klienta, usługę i produkt. W tym ujęciu archeologia ratownicza staje się przestrzenią wielu – nie zawsze oczywistych spotkań: nauki z biznesem, archeologii z zarządzaniem oraz humanistyki z realiami ekonomii.
O czym jest praca?
Głównym przedmiotem badań było funkcjonowanie organizacji realizujących archeologiczne badania ratownicze w warunkach rynkowych. Celem stało się zaprojektowanie i wdrożenie rozwiązania organizacyjnego, które porządkuje działania firmy, wspiera zarządzanie procesami i ułatwia podejmowanie decyzji. Dlatego w rozprawie pojawiają się pojęcia znane z nauk o zarządzaniu i jakości: proces, system, ryzyko, niepewność, klient, usługa, produkt, a także, w szerszym sensie, komercjalizacja w humanistyce.
Istotnym elementem analizy było rozpoznanie oczekiwań dzisiejszego zamawiającego badania archeologiczne przy inwestycjach. Autor oparł się m.in. na dokumentacji prawnej i branżowej oraz analizie ponad 100 postępowań przetargowych z lat 2019–2023, ujętych w pracy w formie katalogu.
Efekty badań
Efektem doktoratu jest powstanie nowego modelu pt. „System zarządzania i doskonalenia działalności organizacji świadczącej archeologiczne usługi badawcze” – przygotowany jako odrębny tom w formie „księgi” dla organizacji prowadzących tego typu działalność. Wspomniana innowacja:
- identyfikuje kluczowe procesy realizacji badań przy inwestycjach,
- porządkuje czynności i dokumenty,
- wskazuje miejsca decyzji krytycznych oraz oceny ryzyka,
- pozostaje otwarty i elastyczny – możliwy do zastosowania w różnych podmiotach.
Przygotowana praca dostarczyła dwojakich rezultatów. Z jednej strony to sam model zarządzania i doskonalenia organizacji, dedykowany odbiorcom biznesowym. Z drugiej, to nieco odmienna perspektywa spojrzenia na zagadnienia roli humanistyki w praktyce społecznej. To zarazem punkt wyjścia do dalszej dyskusji i oceny zachodzących zjawisk.